Har du minimus digitale ferdigheiter ein kan vente av ein lærar?

Sidan 2008 har høgskulen i Sogn og Fjordane halde kurs i IKT for lærarar i den vidaregåande skulen i Sogn og Fjordane på bestilling frå Sogn og Fjordane Fylkeskommune.  I samband med eit evalueringsmøte av "IKT-kurs for lærarar" dei digitale innovatørane har hatt med Høgskulen i Sogn og Fjordane, kom det fram at spriket i kompetansen hjå lærarane som deltek på kurset er det største problemet ein har gjennomgåande i kurset. Dette gjeld for alle tre modular: "Multimedia - Bilete og video", "Digital læring-bruk av LMS og kontorstøtteprogram" og "Webtenester - digital kommunikasjon".

Som følgje av dette, har Høgskulen utarbeidd eit skriv med oversikt over kva digitale ferdigheiter ein lærar må ha før kursstart. Dette er ei liste som kan vere til nytte for fleire, difor legg vi ho ut her. Kom gjerne med innspel dersom du har meiningar om innhaldet:

1.     Operativsytem Windows / evt. Mac

a.     Utforskaren :

                                               i.     få han opp raskt i alle samanhengar

                                             ii.     vite kva skrivebordet er, finne han i utforskaren og kunne legge filer på skrivebordet

                                            iii.     lage mapper

                                            iv.     kopiere og flytte filer mellom mapper

                                             v.     endre namn på filer

                                            vi.     ha oversikt over kva program som finst på maskina og korleis ein kan opne dei

                                          vii.     finne att nedlasta filer (lyd, bilete, video, program, dokument)

                                         viii.     kjenne til dei vanlegaste filformata (.docx, .doc, .jpeg, .ppt, .mov, .pdf, .rtf, .txt, .png, .tiff, .gif)

2.     Officepakken

a.     Kjenne grunnfunksjonar i Word og PPT

                                               i.     Skriftstorleik, val av typer, farger osb

                                             ii.     Sette inn tabell og bilete

                                            iii.     Lagre og finne att dokumentet

                                            iv.     Kopiere og lime/kortfunksjonar (ctrl+C, ctrl+A, ctrl+V, ctrl+Z, ctrl+X)

                                             v.     Opprette og lage ein enkel PPT-presentasjon med ulik skriftstorleik og bilete

3.     Nettlesar

a.     Komme seg på nett

b.     Kjenne grunnfunsjonar i Explorer

                                               i.     Skilje mellom faner og sider/vindauge

                                             ii.     Lage bokmerke

                                            iii.     Forstå grunnstrukturen i ei nettadresse/URL

                                            iv.     Bruke adressefeltet i nettlesaren

                                             v.     Kunne laste ned program frå nett 

c.     Kjenne til fleire nettlesarar enn Microsoft Explorer, som til dømes: Mozilla Firefox og Google Chrome

                                               i.     Kunne laste ned ein av dei frå nett

d.     Kjenne til og kunne grunnleggjande bruk av søkemotorar

4.     Kopling av datamaskin til andre tenester

a.     Utskrift

b.     Bruke minnepenn og/eller ekstern hardisk

c.     Stillbildekamera

d.     Bruk av skanner

5.     Kunne bruke e-post

a.     Har e-post konto

b.     Kan motta og sende e-post

c.     Kan legge til og finne att vedlegg

d.     Kan sende e-post til fleire

Inntrykk frå "Dei gode døma 2011"

Dei digitale innovatørane tok turen til Hordaland fylkeskommune sin inspirasjonskonferanse "Dei gode døma 2011" på Flesland 24.-25. mars. Sjå konferansen si heimeside for lenker til konferansen si Facebookside, samskrivingsdokument og tidlegare presentasjonar. Hovudfokus for konferansen i år var bruk av IKT i lærings- og vurderingsarbeid og skuleleiing i den digitale kvardagen, så her var det mykje spennande å høyre, sjå og prøve ut. Her vil vi presentere nokre av dei inntrykka som vi satt igjen med etter konferansen.

Mobilspel i historieundervisninga
Jo Wake frå Universitetet i Bergen og Ranveig Fluge frå Bergens Handelsgymnasium presenterte eit opplegg for bruk av mobilspel i historieundervisninga. Her brukte elevane ei spesiell programvare for å sjølve lage spel med lokalt historisk innhald. Elevane arbeidde i grupper med å lage spela. Deretter bytta dei spel, og spelte spel som var laga av ei anna gruppe. Dette var eit inspirerande opplegg som burde kunne tilpassast mange andre fag! Les meir om prosjektet her.




Bruk av IKT i matematikk
Åge Mjøs og Eva Skadal frå Åsane vidaregåande skule brukar eigenproduserte instruksjonsvideoar i matematikkundervisninga. Dei kom saman med tre elevar og fortalde om korleis dei har brukt videoane, og kva elevane synest om denne måten å jobbe på. Ved at elevane får gjennomgått stoffet på denne måten vert læraren frigjort til å bruke meir tid til å rettleie den enkelte eleven. Dei har publisert videoane gjennom skulen sitt LMS (It's Learning), men ein finn også nokre av filmane på Youtube.

Diverse nyttige tips, triks og gratis programvare  
Eva Bratvold presenterte eit mangfald med gode idear, tips og triks. Ho har skrive eit blogginnlegg der ho lenker til ein del av det ho viste på konferansen. Elles kan bloggen hennar Eva 2,0 anbefalast. Her kjem stadig nye innlegg som er relevante for pedagogisk bruk av IKT i skulen.

Opphavsrett og Creative Commons

Grete Melby ved Loddefjord vgs snakka om Opphavsrett og Creative Commons. Kunnskap om opphavsrett (Sjå her for åndsverklova) er aktualisert i skulen grunna 'klipp og lim' problematikken og delingskulturen som har utvikla seg som følgje av webben. Creative Commons er eit sett lisensar som kan brukast av lærarar og elevar til å gje andre løyve til å bruke bilete, tekstar og filmar som dei har publisert på nett; - utan at desse kjem i konflikt med åndserklova. Grete Melbye presenterte blant anna historia bak Creative Commons.

Google docs i staden for karakterar i norskfaget
(presentasjon sjå nr 20/21)

Bjørn Helge Græsli (sjå meir frå han her) er ein innovativ lærerar som ikkje er redd for å prøve ut ny pedagogikk ved hjelp av ny teknologi. I denne førelesninga presenterte han ei rekke med eksempel på både teknologiar og pedagogiske opplegg frå skulekvardagen. Eg skal presentere eit opplegg frå denne rekka. I norskfaget på Vg1 får han elevar til å skrive stilar på skulen i Google dokumentar. Google dokument er ei teneste der fleire kan skrive i same dokument. Bjørn Helge Græsli kopla seg på dokumentet eleven skreiv på, og kommenterte eleven sitt arbeid undervegs i skriveprosessen. På den måten vart det elevane meir motivert for å arbeide med tekstane sine og det vart mindre arbeid med rettebunkane for han. 

Facebook i matematikk - eit lite eksperiment...

Facebook er eit omdiskutert fenomen for tida. Særleg dersom ein snakkar om Facebook i samanheng med skule og utdanning. Ofte er det dei negative sidene som vert framheva. Det vert fokusert på at Facebook er ein distraksjon i klasserommet - som tek fokus frå læringsarbeidet til elevane. Eg skal ikkje påstå at det er uproblematisk med Facebook i skulen, men eg lurer på om det kanskje også er eit pedagogisk potensiale i elevane sin bruk av Facebook.

Mitt eksperiment

Eksperimentet mitt begynte med eit gruppearbeid om bevisføring i matematikk R1. Elevane skulle gruppevis presentere ulike bevis. Dette skulle samtidig vere munnleg trening, og bevisa skulle publiserast som ein video. Dermed kom spørsmålet om korleis vi skulle publisere videoane. Vi kunne sjølvsagt nytta Fronter, men vi valde å nytte Facebook. Ein elev i klassa var ikkje registrert på Facebook, så eg og ho oppretta ein felles lærarprofil som vart venn med dei andre i klassa. Lærarprofilen oppretta vidare ei såkalla hemmeleg gruppe der alle i klassa vart invitert inn. Det som vart lagt ut i den hemmelige gruppa kan berre sjåast av dei som er inviterte inn i gruppa, og ikkje noko av det som vert diskutert eller kommentert her vil vere synleg for andre. Videoane vart publisert utan problem av noko slag, og som ein bonus har eg og klassa no fått ein felles møtestad på Facebook. 

Facebook sitt pedagogiske potensiale

Tida vil vise korleis denne gruppa vert nytta vidare. Elevane er einige om at vi skal behalde gruppa, men kva vi kjem til å gjere ut av den er framleis uvisst. Skal dette vere ein møtestad primært for elevane, eller skal eg (lærarprofilen) også vere ein aktiv deltakar i gruppa? Eg ser potensialet i at elevane t.d. kan diskutere oppgåver og hjelpe kvarandre på Facebook. Her kan leggast ut lenker til aktuelle nettstadar, videoar, bilete og dokument. Kanskje er vi tradisjonelt for lite flinke til å fokusere på deling, samarbeid og kommunikasjon i matematikk? Med Facebook får vi ein arena der elevane er på heimebane, og dei er vande med å diskutere og kommentere kvarandre sine innlegg her. Det i det eg meiner  mykje av Facebook sitt pedagogiske potensiale ligg. Kan noko av denne måten å kommunisere på overførast til også å dreie seg om matematiske problemstillingar? Ideen synest eg er spennande, og det skal bli interessant å sjå om elevane tek i bruk dei moglegheitene for samhandling som ligg i den gruppa vi no har etablert.

Snart er du i Hypernet

At du snart er i Hypernet er kanskje ein litt dristig spådom, men eg er rimeleg sikker på at eg har rett. Grunnen til at eg er så skråsikker er at eg nyleg har vore på brukarkonferanse med IST. IST er truleg landets største leverandør av skuleadministrative system. Du har kanskje høyrt om program som Skolearena, Novachem og Sats?

I rein NDLA-ånd har no alle fylkeskommunar i landet blitt einige om at det skal kjøpast inn eit felles skuladministrativt system. Dei har laga ein kravspesifikasjon og anbodsrunda startar hausten 2011. Anbodsrunda trur eg vert ein formalitet. Eg kjenner ikkje til nokon andre (norske) firma som er i stand til å levere tilsvarande produkt som IST, når det gjeld system tilpassa norsk skule.

På brukarseminaret fikk vi høyre at IST tenkjer å samle alle ulike programma sine i ein pakke som skal heite Hypernet. Fordelen med dette er at vi treng berre eitt brukarnamn og passord for å få tilgang til alle applikasjonane. Vi vil også sjølvsagt kunne logge oss på via web, og kan då administrere det meste uavhengig av om vi er på skulen eller andre plassar.

Slik eg forstår det vil Hypernett innehalde bl.a. modular for fråversføring, vurdering, eksamen, planar, foreldrekontakt, timeplanlegging, kursadministrasjon og meldingar. Eg fikk ein rask gjennomgang av den nye fråversmodulen som kjem, og den virka veldig brukarvennleg og ryddig. Det er likevel litt skummelt å tenkje på at stadig aukande krav til dokumentasjon no fører til at vi i framtida truleg skal registrere at alle timar i alle fag er avhaldne (både for lærar og elev). Dette ser eg fører til ein del utfordringar, men vi må ikkje gi IST skulda for dette J.

Dersom du er interessert i kopiar av dei ulike presentasjonane på seminaret, finn du desse ved å trykkje her.

Læringsbloggen - eleven som fagperson

" Blogg er både et sosialt medie og en sammensatt tekst. Kombinasjonen gjør den til en utmerket sjanger å ta i bruk i skolen. Brukt som middel for tilegnelse av fagkunnskap, skaper den et rom der elevenes presentasjon av fagstoff blir møtt med diskusjon og dialog."

I en artikkel for magasinet Tilt på www.mediepedagogene.no skriver jeg om erfaringene mine med å bruke blogg-verktøyet i undervisningen. Fokuset er på hvordan elevene skal få erfaring med å uttrykke seg som fagpersoner på nett, og på den måten nyansere nettstemmen de allerede (de fleste av dem) har gjennom Facebook.

Du kan lese hele artikkelen her, dersom du er interessert i å bruke blogg i egen undervisning.

Ipad #1 Til uttesting ved Sogndal vgs

Merete Aasen blir introdusert for Ipad av biblotekaren vår, Else Ness.

Ved Sogndal vgs har vi brukt litt tid på å sette oss inn i Ipad teknologien og diskutere potensialet og utfordringene knyttet til å innføre teknologien overfor elever.

De nye lesebrettene har flere potensialer. Lærebøker kan ideelt sett lastes ned og leses derfra, dermed kan elevene ha en liten og lett arbeidsmaskin, og slipper den samlede vekten av datamaskin og lærebøker. Dette vil være en praktisk forenkling i skolehverdagen. Andre positive sider er kort oppstart. Det tar ikke tid å skru på maskinen. Og det er dessuten få deler og mekaniske funksjoner som kan gå i stykker. Ipad'en har også lang levetid. Den fungerer uten ledning i neste et døgn.

Utfordringer er knyttet til at det ikke er utviklet skolerelatert innhold, og Ipad'en må knyttes opp til en personlig konto og den må kobles til en datamaskin for å synkroniseres. Dersom elever skal erstatte elevmaskiner med lesebrett, vil de måtte ha tilgang til synkroniseringsstasjoner, enten hjemme eller på skolen.

Vi har satt igang et testprosjekt med Ipad i samarbeid med spes ped avdelingen ved skolen. Merete sitter i rullestol, og vi fant ut at en Ipad kunne gjøre det enklere for henne å håndtere ulike læringsverktøy. Isteden for å frakte rundt på bøker og datamaskin, er tanken at hun nå kan håndtere lesebrettet, og slippe å få hjelp til å pakke opp og pakke ned det hun trenger til arbeidet i en skoletime. En annen elev med ryggproblemer, vil komme inn i prosjektet etterhvert. I denne omgangen tar vi altså sikte på å tilegne oss institusjonelle erfaringer gjennom uttesting av teknologi i liten skala.

Det viktigste arbeidet hittil har vært å se på en logisk ansvarsfordeling mellom IKT-personale, bibliotekar og lærer. Det vi er kommet frem til så langt, er at IKT bestiller maskinen og klargjør konto for bruk, samt installerer generelle apps. Lærer i fagfora bestemmer pensum, og bibliotekar skaffer og legger bøker og fagspesifikke apps inn i iPad'en. I den daglige bruken, er det naturlig å tenke seg at faglærer følger opp eleven med hensyn til lesing på brettet, bruk av internett og arbeid med oppgaver, både pedagogisk og teknisk.

Bibliotekaren hos oss, Else Ness, har etablert en avtale med Aschehoug forlag for testperioden, om å få bruke pdf-filer av kapitler i lærebøker til bruk på Ipad'en. Uten denne ville vi hatt vanskeligheter med å få til en uttesting av teknologien ved skolen. Vi har også fått til en venter fremdeles på å få til en lignende avtale med Cappelen Damm forlag og Samlaget er også interessert i å bli tilknyttet prosjektet.

Over påske kommer vi tilbake til Meretes uttesting og vi vil skrive en oppfølgingsak om fordeler og ulemper hun opplever i bruk av teknologien.

@kjetilvaage lurer: er det ikke et politisk prinsipp at det offentlige skal bruke mest mulig åpne teknologiske systemer og plattformer?

Mitt svar er: jeg tenker at jo, det bør det være. Men at uttesting av teknologier god kan gjøres med tanke på at andre kan komme med lignende produkter. Trolig er en Microsoft plattform mer aktuell i vår sammenheng, enn Apple, siden fylkeskommunen i stor grad bruker dette. Og det er også et lukket og kommersielt system.

Bruk av PowerPoint i matematikk

Eg begynte året som digital innovatør med ei målsetjing om å vere ”digital i alle fag”. Matematikk er eit fag der eg alltid har arbeidd på ein svært tradisjonell måte - med tavle og kritt, papir og blyant. Eg begynte dermed å lure på korleis bruk av PowerPoint kunne fungere i matematikkundervisninga. Eg ser at andre har stilt seg sjølv same spørsmålet, sjå t.d. ein interessant diskusjon i "Tor Espens blogg"

Mitt opplegg

I år underviser eg i R1, og har enda opp med å bruke PowerPoint konsekvent i all gjennomgang av nytt stoff. Det begynte som eit eksperiment, og eg var usikker på korleis dette ville fungere. Ville det verte for statisk undervisning med presentasjonar? Ville det verke pasifiserande på elevane? Etter å ha brukt PowerPoint nokre få timar spurte eg elevane mine om kva dei syntes om opplegget. Dei var så klare på at dei ville halde fram med PowerPoint, at det var ikkje anna for meg å gjere enn å fortsette med denne måten å arbeide på.

Eg har lagt vekt på å presentere formlar og definisjonar, døme på bruk av desse og oppgåver. Sidan alle presentasjonar vert lagt ut i Fronter direkte etter timen er det ikkje alle elevane som noterer under gjennomgangen. Det ser eg på som positivt sidan elevane då held fokus på det eg seier, og kommentarar og spørsmål frå dei andre i klassa, i staden for at dei vert opptekne av å skrive av det dei ser på tavla.

I PowerPoint er det forholdsvis enkelt å animere ein vektor for å illustrere t.d. parallellforskyving eller dekomponering av vektorar. Eller for å vise framgangsmåten ved polynomdivisjon. Eg har også nytta animasjonsverktøyet mykje i samband med døme og oppgåver som vi gjer felles i klassa. Eg har gitt enkle små oppgåver som elevane burde løyse lett. Elevane har fått nokre minutt til å løyse oppgåva, før eg viser enten heile løysinga eller trinnvis framgangsmåte. Slik opplever dei meistring når dei ser at dei får same svar som på løysingsforslaget. Eg har også gitt elevane meir kompliserte oppgåver som dei skal diskutere i grupper og prøve å løyse. Her har eg lagt lista noko høgre, og eigentleg ikkje rekna med at dei skal finne fram til rett svar. Oppgåvene har eg presentert som vanskelege oppgåver - som ei utfordring. Etter ei stund har vi gått gjennom og diskutert oppgåva og ulike strategiar i fellesskap. Etter gjennomgangen arbeider elevane på eiga hand eller to og to med oppgåveløysing.

Mine erfaringar

Eg har opplevd at den reine gjennomgangen av teori har gått raskare. Sidan alt er ferdig skrive i presentasjonen, og få elevar noterer, får vi gått raskt og effektivt gjennom nytt stoff. Slik får vi meir tid til å arbeide med oppgåver. Ved å leggje inn mange oppgåver i presentasjonen vert elevane aktivisert, og dei får diskutert strategiar med både meg og dei andre i klassa. Sidan mitt løysingsforslag er ferdig skrive kan elevane raskt sjekke kvar dei har gjort feil, og vi kan diskutere mitt forslag med deira måtar å angripe problema på. Positivt er det også at eg kan vende meg ut mot elevane i staden for å stå å skrive inn i tavla, og at det er enkelt å vise skjermdropp frå t.d. GeoGebra eller kalkulator.

Å førebu ein time med PowerPoint brukt på denne måten er ei tidkrevjande affære i matematikk. Eg har skrive i formeleditoren i PowerPoint 2007, eg har skrive i Mathematics Add-In i Word 2007 og limt inn i PowerPoint, eg har skrive med digital penn og eg har skrive i den nye formeleditoren i PowerPoint 2010... Med ein kombinasjon av den nye formeleditoren til Microsoft og ein digital penn begynner det å bli meir effektivt. Uansett er det meir tidkrevjande enn å førebu seg til ein time med tavle og kritt!

Kva meiner elevane?

Elevane har vore generelt positive. Dei tilbakemeldingane eg har fått er at dei aller fleste helst vil at eg skal bruke PowerPoint. Dei legg vekt på at presentasjonane er ryddige og lette å lese, og at det er lettare å følgje med på PowerPoint presentasjonen. Dei synest at det er ein stor fordel at presentasjonane vert lagt ut i Fronter, både med tanke på repetisjon, men også for at det då er lettare å setje seg inn i kva som har vorte gjort i timen dersom ein er vekke frå ein time eller to.

Er PowerPoint eit eigna presentasjonsverktøy i matematikkundervisninga?

Eg likar sjølv godt denne måten å undervise på, og når elevane også er positive vert min konklusjon er at PowerPoint fungerer. Kanskje ikkje kvar time (variasjon er uansett bra). Også ut i frå tidsbruken meiner eg at det ikkje er realistisk å basere all undervisninga på bruk av PowerPoint. Kombinert med andre arbeidsformer meiner eg absolutt at PowerPoint er eit nyttig verktøy i matematikkundervisninga.